خرید لوازم مدرسه را چه زمانی انجام دهیم؟

لوازمالتحریر پایه — دفتر، خودکار، مداد، پاککن — را اواسط شهریور بخرید، چون هفتهی آخر شهریور هم شلوغترین و هم گرانترین زمان است. اما کیف، کفش و لباس فرم را تا بعد از جلسهی اول مدرسه صبر کنید، چون بسیاری از مدارس فهرست اختصاصی خودشان را میدهند و خرید زودهنگام یعنی خرید دوباره. اقلام تخصصی هر درس مثل ماشینحساب مهندسی را هم بعد از اعلام معلم بخرید.

چرا هزینهی مهر همیشه بیشتر از برآوردمان میشود؟

چون فهرست ذهنی ما فقط لوازمالتحریر است، در حالی که سهم بزرگتر هزینه جای دیگری است: ثبتنام و کمکهای مردمی، لباس فرم و کفش، سرویس مدرسه و کلاسهای فوقبرنامه. لوازمالتحریر معمولاً کوچکترین بخش هزینهی مهر است ولی چون تنها بخشی است که به فروشگاه میرویم و میخریم، در ذهن ما نمایندهی کل هزینه میشود.

هزینهی مهر برای چند فرزند چقدر بیشتر میشود؟

خطی نیست و معمولاً کمتر از دو برابر میشود، به شرطی که برنامه داشته باشید. اقلام قابل انتقال — کیف سالم، ماشینحساب، هندسه، بعضی کتابهای کمکآموزشی — بین فرزندان جابهجا میشوند. اما هزینههای ثابت به ازای هر دانشآموز تکرار میشوند: ثبتنام، سرویس و لباس فرم. برای برآورد، این دو دسته را جدا حساب کنید.

چطور بار هزینهی مهر را روی یک ماه نیندازیم؟

با کنارگذاشتن ماهانه از اواخر پاییز. اگر برآورد هزینهی مهر امسالتان را داشته باشید، تقسیم بر نه ماه رقمی میشود که در بودجهی ماهانه دیده نمیشود، در حالی که همان رقم یکجا در شهریور، بودجهی آن ماه را میترکاند. شرطش این است که عدد واقعی امسال را ثبت کرده باشید تا برآورد سال بعد حدس نباشد.

کدام اقلام مدرسه را نباید نو بخریم؟

هر چیزی که فرسوده نمیشود یا سال قبل مانده است: نصف دفترهای سال گذشته معمولاً استفادهنشدهاند، ماشینحساب و لوازم هندسه چند سال کار میکنند، و کیف سالم دلیلی برای تعویض ندارد. قبل از خرید، یک بار کشوی لوازم سال گذشته را خالی کنید و بشمارید؛ این یک کار ساده معمولاً بخش بزرگی از فهرست لوازمالتحریر را حذف میکند.

مدیریت هزینه و بودجه‌بندی

هزینه‌های مهر: لیست کامل خرید مدرسه و پخش‌کردن بار آن روی چند ماه

انتشار: ۵ شهریور ۱۴۰۵

مهر یک ماه است، ولی هزینه‌اش این‌طور نیست. از اواسط شهریور با لوازم‌التحریر شروع می‌شود، در مهر با ثبت‌نام و سرویس و لباس فرم ادامه پیدا می‌کند و تا آبان، با کلاس‌های فوق‌برنامه و کتاب‌های کمک‌آموزشی، کش می‌آید. برای همین است که خانواده‌ها معمولاً برآوردشان از هزینه‌ی مهر را کم می‌بندند. فهرست ذهنی ما لوازم‌التحریر است، در حالی که لوازم‌التحریر کوچک‌ترین بخش ماجراست.

در ادامه اول لیست کامل خرید مدرسه به تفکیک مقطع می‌آید، بعد هزینه‌هایی که در هیچ لیستی نوشته نمی‌شوند ولی سهم بزرگ‌تری دارند، و در آخر روشی برای اینکه سال بعد این بار روی یک ماه نیفتد.

لیست خرید مدرسه به تفکیک مقطع

قبل از خرید یک کار انجام دهید که معمولاً یک‌سوم این لیست را حذف می‌کند: کشوی لوازم سال گذشته را خالی کنید و بشمارید. دفترهای نیمه‌استفاده، خودکارهای نو، لوازم هندسه‌ی سالم و ماشین‌حساب سال قبل تقریباً همیشه پیدا می‌شوند. (خودم هر سال از تعداد خودکارهای نویی که داخل کشو مانده جا می‌خورم.)

قلم	ابتدایی	متوسطه‌ی اول	متوسطه‌ی دوم
دفتر ۵۰ برگ	۴ تا ۶	۶ تا ۸	۸ تا ۱۰
دفتر ۱۰۰ برگ	۱	۳ تا ۴	۴ تا ۶
مداد	۱ بسته	۵ عدد	۵ عدد
خودکار	۲ عدد	۱ بسته	۱ بسته
پاک‌کن و تراش	۲ عدد	۲ عدد	۲ عدد
مداد رنگی یا آبرنگ	۱ بسته	حسب نیاز	—
لوازم هندسه	۱ ست	۱ ست	۱ ست
ماشین‌حساب	—	ساده	مهندسی
کیف	در صورت فرسودگی	در صورت فرسودگی	در صورت فرسودگی
جامدادی	۱	۱	۱
پوشه و کلاسور	۲	۳ تا ۴	۵ تا ۶
چسب، قیچی، خط‌کش	۱ ست	۱ ست	۱ ست
جلد و برچسب	حسب تعداد دفتر	حسب تعداد دفتر	حسب تعداد دفتر

سه نکته‌ی عملی. اول اینکه دفتر را بیشتر از نیاز نیم‌سال اول نخرید. تا دی معلوم می‌شود کدام درس چند دفتر می‌خواهد، و دفتر خریده‌نشده همیشه ارزان‌تر از دفتر استفاده‌نشده است. دوم اینکه اقلام تخصصی هر درس، مثل ماشین‌حساب مهندسی یا کتاب کار خاص، را بعد از اعلام معلم بخرید. سوم اینکه خرید لوازم‌التحریر را به هفته‌ی آخر شهریور نکشانید؛ آن هفته هم شلوغ‌ترین است و هم گران‌ترین.

هزینه‌های پنهان مهر

این‌ها در هیچ لیست خرید مدرسه‌ای نیستند، چون خرید فروشگاهی نیستند. ولی روی هم معمولاً چند برابر کل لوازم‌التحریر می‌شوند و دقیقاً به همین دلیل، بودجه را می‌ترکانند.

ثبت‌نام و کمک‌های مردمی: بزرگ‌ترین قلم در بیشتر خانواده‌ها، و چیزی که معمولاً یک‌جا و در بازه‌ی کوتاهی پرداخت می‌شود.
لباس فرم و کفش: رشد بچه یعنی این قلم تقریباً هر سال تکرار می‌شود و برخلاف لوازم‌التحریر، از سال قبل قابل انتقال نیست.
سرویس مدرسه: ماهانه است، ولی معمولاً چند ماه اولش را با هم می‌گیرند. یعنی در مهر یک رقم بزرگ می‌بینید، نه رقم ماهانه.
کلاس فوق‌برنامه و تقویتی: زبان، ورزش، کنکور. اغلب ترمی حساب می‌شوند و در مهر و آبان شروع می‌شوند.
کتاب کمک‌آموزشی: به‌ویژه در متوسطه‌ی دوم، و معمولاً بعد از شروع مدرسه اعلام می‌شوند.
اینترنت، تبلت یا گوشی: برای تکالیف آنلاین و گروه‌های کلاسی. گاهی خرید یک‌باره است و گاهی افزایش قبض ماهانه.
تغذیه و پول توجیبی: کوچک و روزانه، ولی از مهر به بعد به بودجه‌ی ماهانه اضافه می‌شود و دیگر تمام نمی‌شود.

پیشنهاد مشخص: این هفت قلم را قبل از شروع مهر روی کاغذ بیاورید، حتی اگر عددشان را نمی‌دانید. تفاوت بین «هزینه‌ی غیرمنتظره» و «هزینه‌ی منتظره‌ی نامعلوم» بزرگ است. برای دومی می‌شود آماده شد.

چه چیزی را نخرید

راستش چند قلم هست که تقریباً هر سال دوباره خریده می‌شود، بدون اینکه لازم باشد:

دفترهای سال گذشته: معمولاً نیمی از آن‌ها استفاده‌نشده‌اند. برگ‌های خالی را جدا کنید و به‌عنوان دفتر پیش‌نویس نگه دارید.
کیف سالم: اگر پاره نشده، دلیلی برای تعویض نیست. فشار این خرید معمولاً از طرح روی کیف می‌آید، نه از نیاز.
لوازم هندسه و ماشین‌حساب: چند سال کار می‌کنند و بین فرزندان قابل انتقال‌اند.
اقلامی که مدرسه خودش می‌دهد: بعضی مدارس دفتر، جلد یا کتاب کار را در بسته‌ی ثبت‌نام می‌دهند. یه تماس قبل از خرید، خرید دوباره را حذف می‌کند.
ست‌های آماده‌ی لوازم‌التحریر: جذاب به نظر می‌رسند، ولی معمولاً نصفشان به کار نمی‌آید و بهای واحدشان هم بیشتر از خرید تکی است.

پخش‌کردن بار روی چند ماه

ریشه‌ی مشکل این نیست که هزینه‌ی مهر زیاد است. این است که در یک ماه جمع می‌شود. همان مبلغ اگر روی نه ماه پخش شود، در بودجه‌ی ماهانه تقریباً دیده نمی‌شود.

روش ساده است: برآورد هزینه‌ی مهر را تقسیم بر نه کنید و از آبان هر ماه همان رقم را کنار بگذارید. شهریور سال بعد، خرید مدرسه دیگر از بودجه‌ی جاری آن ماه برداشت نمی‌شود. نکته اینجاست که این کار به یک عدد نیاز دارد، یعنی به برآورد، و برآورد بدون داده چیزی جز حدس نیست.

اگر امسال دیر شده

اگر الان شهریور است و چیزی کنار نگذاشته‌اید، سه کار عملی می‌ماند:

خریدها را اولویت‌بندی کنید: چیزی که روز اول مدرسه لازم است در مقابل چیزی که تا آبان می‌تواند صبر کند. دفتر و مداد فوری‌اند؛ کتاب کمک‌آموزشی و کلاس فوق‌برنامه نه.
هزینه‌های ترمی را ماهانه کنید: بسیاری از کلاس‌ها و سرویس‌ها، اگر بخواهید، پرداخت ماهانه هم قبول می‌کنند. پرسیدنش هزینه‌ای ندارد.
از سبد خرید ماهانه قرض نگیرید: رایج‌ترین اشتباه این است که بودجه‌ی خوراک مهر را می‌زنند تا خرید مدرسه جبران شود و نتیجه‌اش این است که آبان هر دو بودجه به‌هم ریخته است. اگر ناچار به کم‌کردن هستید، چهار قاعده‌ی کاهش هزینه‌ی خوراک راه بهتری از حذف تصادفی اقلام است.

بعد از مهر: عددی بسازید که سال بعد لازم دارید

مهم‌ترین کاری که می‌توانید امسال انجام دهید، خرید بهتر نیست؛ ثبت‌کردن است. اگر تا آبان همه‌ی خرج‌های مربوط به مدرسه را ثبت کنید، سال بعد به‌جای حدس‌زدن، یک عدد واقعی دارید. و با آن عدد، تقسیم بر نه دیگر تخمین نیست.

در عمل یعنی هر بار که خرجی مربوط به مدرسه می‌کنید، از خرید دفتر تا قسط سرویس تا شهریه‌ی کلاس زبان، همان لحظه ثبتش کنید. نه آخر ماه. چون آخر ماه نیمی‌شان یادتان رفته و آن نیمِ فراموش‌شده دقیقاً همان چیزی است که برآورد سال بعدتان را خراب می‌کند.

و یک نکته: خرج‌های مهر را در یک ردیف جدا نگه دارید، نه داخل سبد خرید ماهانه. اگر با هم قاطی شوند، ماه مهر شبیه ماهی می‌شود که در آن بی‌انضباط بوده‌اید، در حالی که فقط یک هزینه‌ی سالانه را در جای اشتباه ثبت کرده‌اید. همین منطق برای لیست خرید ماهانه‌ی خانه هم صادق است: اقلام غیرماهانه بیرون از بودجه‌ی ماهانه حساب می‌شوند.

از همین خرید اول شروع کنید

اولین قلمی که برای مدرسه می‌خرید را ثبت کنید و تا آبان ادامه دهید. آبان که برسد، برای اولین بار عدد واقعی هزینه‌ی مهر خانواده‌تان را دارید. شهریور سال بعد هم، به‌جای اینکه غافلگیر شوید، فقط از پس اندازی که نه ماه کنار گذاشته‌اید برمی‌دارید.

نرم‌افزار حسابداری شخصی جیبی‌یار برای همین لحظه ساخته شده است: وسط شلوغی فروشگاه لوازم‌التحریر، به‌جای بازکردن اپ و تایپ مبلغ و انتخاب دسته، یک جمله می‌گویید، مثلاً «دویست تومان لوازم مدرسه»، و تراکنش ساخته و خودکار دسته‌بندی می‌شود. جیبی‌یار را برای اندروید دانلود کنید و همین مهر را ثبت کنید؛ سال بعد تفاوتش را می‌بینید. اگر می‌خواهید از همین حالا کنارگذاشتن ماهانه را شروع کنید، چطور پس‌انداز کنیم روش عملی‌اش را توضیح داده است.

سوال‌های پرتکرار

خرید لوازم مدرسه را چه زمانی انجام دهیم؟: لوازم‌التحریر پایه — دفتر، خودکار، مداد، پاک‌کن — را اواسط شهریور بخرید، چون هفته‌ی آخر شهریور هم شلوغ‌ترین و هم گران‌ترین زمان است. اما کیف، کفش و لباس فرم را تا بعد از جلسه‌ی اول مدرسه صبر کنید، چون بسیاری از مدارس فهرست اختصاصی خودشان را می‌دهند و خرید زودهنگام یعنی خرید دوباره. اقلام تخصصی هر درس مثل ماشین‌حساب مهندسی را هم بعد از اعلام معلم بخرید.
چرا هزینه‌ی مهر همیشه بیشتر از برآوردمان می‌شود؟: چون فهرست ذهنی ما فقط لوازم‌التحریر است، در حالی که سهم بزرگ‌تر هزینه جای دیگری است: ثبت‌نام و کمک‌های مردمی، لباس فرم و کفش، سرویس مدرسه و کلاس‌های فوق‌برنامه. لوازم‌التحریر معمولاً کوچک‌ترین بخش هزینه‌ی مهر است ولی چون تنها بخشی است که به فروشگاه می‌رویم و می‌خریم، در ذهن ما نماینده‌ی کل هزینه می‌شود.
هزینه‌ی مهر برای چند فرزند چقدر بیشتر می‌شود؟: خطی نیست و معمولاً کمتر از دو برابر می‌شود، به شرطی که برنامه داشته باشید. اقلام قابل انتقال — کیف سالم، ماشین‌حساب، هندسه، بعضی کتاب‌های کمک‌آموزشی — بین فرزندان جابه‌جا می‌شوند. اما هزینه‌های ثابت به ازای هر دانش‌آموز تکرار می‌شوند: ثبت‌نام، سرویس و لباس فرم. برای برآورد، این دو دسته را جدا حساب کنید.
چطور بار هزینه‌ی مهر را روی یک ماه نیندازیم؟: با کنارگذاشتن ماهانه از اواخر پاییز. اگر برآورد هزینه‌ی مهر امسالتان را داشته باشید، تقسیم بر نه ماه رقمی می‌شود که در بودجه‌ی ماهانه دیده نمی‌شود، در حالی که همان رقم یک‌جا در شهریور، بودجه‌ی آن ماه را می‌ترکاند. شرطش این است که عدد واقعی امسال را ثبت کرده باشید تا برآورد سال بعد حدس نباشد.
کدام اقلام مدرسه را نباید نو بخریم؟: هر چیزی که فرسوده نمی‌شود یا سال قبل مانده است: نصف دفترهای سال گذشته معمولاً استفاده‌نشده‌اند، ماشین‌حساب و لوازم هندسه چند سال کار می‌کنند، و کیف سالم دلیلی برای تعویض ندارد. قبل از خرید، یک بار کشوی لوازم سال گذشته را خالی کنید و بشمارید؛ این یک کار ساده معمولاً بخش بزرگی از فهرست لوازم‌التحریر را حذف می‌کند.

مطالب مرتبط

لیست خرید ماهانه خانه: فهرست کامل با مقدار برای ۱، ۲ و ۴ نفرلیست خرید ماهانه خانه با مقدار مشخص برای خانوار یک، دو و چهار نفره — خواربار، پروتئین، لبنیات، نان، روغن و غیرخوراکی‌ها. به‌همراه روش تبدیل این لیست به لیست واقعی خودتان و برآورد بودجه‌ی آن.
چطور پس‌انداز کنیم؟ راهنمای عملی پس‌انداز با حقوق ثابتپس‌انداز با نیت خوب شروع می‌شود و آخر ماه چیزی نمی‌ماند. می‌بینیم چرا «هرچه ماند پس‌انداز می‌کنم» شکست می‌خورد، عدد درست پس‌انداز را چطور از خرج خودتان دربیاورید و صندوق اضطراری چقدر باید باشد.
مقایسه روش‌های بودجه‌بندی: ۵۰/۳۰/۲۰، پاکتی و صفرمحورسه روش محبوب بودجه‌بندی شخصی را مقایسه می‌کنیم — قاعده ۵۰/۳۰/۲۰، روش پاکتی و بودجه صفرمحور — تا ببینید کدام به سبک زندگی شما می‌خورد.

بازگشت به بلاگ