لیست هزینههای ماهانه خانه: همهی دستهها، سهم تقریبی هر کدام و روش رسیدن به عدد خودتان
انتشار: ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
اگر همین الان از شما بپرسند «خرج ماهانهی خانهتان چقدر است؟»، احتمالاً یک عدد میگویید و احتمالاً آن عدد غلط است. نه بهخاطر اینکه حسابوکتاب بلد نیستید؛ بهخاطر اینکه ذهن ما فقط چند خرج بزرگ را نگه میدارد: اجاره، قسط، خرید ماهانه. بقیه، یعنی قبضها و کرایه و داروخانه و شارژ و هدیهی تولد و تعمیر لوله، پخشاند و شمرده نمیشوند. و همین بقیه معمولاً از آن چند تای بزرگ بیشتر میشود.
این مطلب فهرست کامل هزینههای ماهانهی یک خانه است، دسته به دسته، با تناوب هر کدام و سهم تقریبیشان از کل خرج. هدفش این است که وقتی میخواهید بودجهی ماه را بنویسید، هیچ دستهای از قلم نیفتد. آخرش هم یک روش ساده هست برای اینکه ظرف سه ماه به عدد واقعی خانهی خودتان برسید.
چرا یک لیست کامل لازم است
بیشتر بودجههایی که میشکنند، بهخاطر خرج زیاد نمیشکنند؛ بهخاطر خرجی میشکنند که در بودجه نبود. تعمیر ماشین، دندانپزشکی، عیدی، لباس فصل. اینها «غافلگیری» نیستند، هر سال میآیند. فقط چون ماهانه نیستند، در برنامهی ماهانه جا نمیگیرند. پس لیست خوب باید سه جور هزینه را ببیند: آنهایی که هر ماه ثابتاند، آنهایی که هر ماه هستند ولی مبلغشان فرق میکند، و آنهایی که هر چند ماه یا سالی یک بار سر میرسند.
دستهی اول: هزینههای ثابت ماهانه
اینها هر ماه هستند و مبلغشان از قبل معلوم است. سادهترین بخش بودجهاند و در عین حال بزرگترین بخش، چون در بیشتر شهرها اجاره یا قسط مسکن بهتنهایی یکسوم تا نیمی از خرج ماه را میگیرد.
| قلم | نمونه | نکته |
|---|---|---|
| مسکن | اجارهی ماهانه، قسط وام مسکن | اگر رهن کامل هستید، این ردیف صفر است ولی سود پولی که خوابیده را در ذهن داشته باشید |
| شارژ ساختمان | شارژ ماهانه، هزینهی نگهبان و آسانسور | در آپارتمانهای نوساز گاهی از قبض برق بزرگتر است |
| اقساط | قسط وام، خرید اقساطی لوازم، قسط گوشی | هر قسط جدا نوشته شود، نه یک عدد کلی |
| اینترنت و موبایل | اینترنت خانه، بستهی موبایل هر نفر | معمولاً دو سه خط در خانه هست و فقط یکی حساب میشود |
| بیمه | بیمهی تکمیلی، بیمهی عمر، سهم بیمهی خویشفرما | اگر سالانه پرداخت میکنید، تقسیم بر دوازده کنید و همینجا بنویسید |
| آموزش | شهریهی مدرسه یا مهد، کلاس زبان، شهریهی دانشگاه | شهریههای ترمی را هم به ماه تبدیل کنید |
| حقالزحمههای ثابت | پرستار بچه، نظافت، سرایدار |
یک اشتباه رایج: اقساط را جزو «بدهی» میبینند نه جزو «خرج ماه». ولی تا وقتی قسط میدهید، آن مبلغ هر ماه از جیبتان میرود و باید در همین لیست باشد. اگر چند قسط دارید و ماه به ماه گیج میشوید، مدیریت بدهی و اقساط روش مرتبکردنشان را گفته.
دستهی دوم: قبضها و خدمات
قبضها هر ماه یا هر دو ماه میآیند ولی مبلغشان با فصل بالا و پایین میرود. برای بودجه، میانگین سال را بنویسید، نه قبض این ماه را. وگرنه تابستان از برق و زمستان از گاز غافلگیر میشوید.
| قلم | تناوب | نکته |
|---|---|---|
| برق | ماهانه یا دوماهه | پلهای حساب میشود؛ گذشتن از یک پله، کل قبض را گران میکند |
| گاز | ماهانه یا دوماهه | در زمستان چند برابر تابستان |
| آب | دوماهه | معمولاً کوچکترین قبض، مگر خانهی حیاطدار |
| تلفن ثابت | دوماهه | بسیاری از خانهها فقط برای اینترنت نگهش داشتهاند |
| عوارض و مالیات | سالانه | عوارض شهرداری، عوارض خودرو؛ تقسیم بر دوازده |
اگر قبض برق یا گازتان هر بار غافلگیرتان میکند، کاهش قبض برق و گاز توضیح میدهد که تعرفهی پلهای چطور کار میکند و چطور یک پله پایین بیایید.
دستهی سوم: خوراک و مصرفیهای خانه
این دسته بعد از مسکن بزرگترین است و برخلاف مسکن، هر روز قابل تصمیمگیری. برای همین بیشترین جای بهبود را هم دارد. حتماً خوراک را از شوینده و بهداشتی جدا بنویسید، وگرنه هیچوقت نمیفهمید افزایش این ماه از گوشت بوده یا از پودر لباسشویی.
| قلم | تناوب | نکته |
|---|---|---|
| خرید ماهانهی خواربار | ماهانه | برنج، حبوبات، روغن، چای، رب، ماکارونی |
| پروتئین | ماهانه یا دوهفتهای | مرغ، گوشت، ماهی، تخممرغ؛ پرنوسانترین ردیف کل لیست |
| خرید هفتگی تازهها | هفتگی | میوه، سبزی، لبنیات، نان |
| خریدهای بینراهی | روزانه | نان سر کار، تنقلات، نوشیدنی؛ همانهایی که یادتان نمیماند |
| شوینده و بهداشتی | ماهانه یا دوماهه | پودر، مایع ظرفشویی، شامپو، دستمال، خمیردندان |
| غذای بیرون و سفارش | هفتگی | عمداً جدا از خوراک خانه؛ معمولاً بزرگتر از آن چیزی است که فکر میکنید |
برای اینکه خرید ماهانه با مقدار مشخص را از کجا شروع کنید، لیست خرید ماهانه خانه فهرست کامل را برای خانوار یک، دو و چهار نفره داده. و اگر عدد خوراکتان بالاست، چهار قاعدهی کاهش هزینهی خوراک بدون کوچککردن سفره جواب میدهد.
دستهی چهارم: رفتوآمد
| قلم | تناوب | نکته |
|---|---|---|
| بنزین | هفتگی | |
| تاکسی، اسنپ، مترو و اتوبوس | روزانه | ریز و تکراری؛ در ماه عدد بزرگی میشود |
| سرویس مدرسه | ماهانه | معمولاً ترمی پرداخت میشود؛ به ماه تبدیل کنید |
| نگهداری خودرو | نامنظم | تعویض روغن، لاستیک، تعمیر، بیمهی شخص ثالث، معاینهی فنی؛ جمع سالانه را بر دوازده تقسیم کنید |
| پارکینگ و جریمه | نامنظم | جریمه را هم بنویسید؛ دیدن جمع سالانهاش خودش بازدارنده است |
دستهی پنجم: سلامت، پوشاک و شخصی
| قلم | تناوب | نکته |
|---|---|---|
| دارو و ویزیت | نامنظم | داروی مزمن را ماهانه بنویسید، بقیه را میانگین سال |
| دندانپزشکی | سالانه | گران و قابل پیشبینی؛ از ماه اول برایش کنار بگذارید |
| پوشاک و کفش | فصلی | در دو ماه سال بزرگ است و ده ماه صفر؛ میانگین بگیرید |
| آرایشگاه و مراقبت شخصی | ماهانه | |
| ورزش و باشگاه | ماهانه |
دستهی ششم: تفریح، مهمانی و اشتراکها
این دسته را خیلیها موقع بودجهنویسی یا نمینویسند یا عدد خیلی کوچکی میگذارند، بعد آخر ماه میبینند بزرگترین انحراف بودجه همینجا بوده. بودجهای که برای تفریح صفر میگذارد، از هفتهی دوم رعایت نمیشود. عدد واقعبینانه بنویسید.
| قلم | تناوب | نکته |
|---|---|---|
| تفریح و بیرونرفتن | هفتگی | کافه، سینما، پارک، سفر کوتاه |
| مهمانی و هدیه | نامنظم | تولد، عروسی، عیادت، مهمانداری؛ در بعضی ماهها از خوراک بزرگتر است |
| اشتراکها | ماهانه | فیلم، موسیقی، فضای ابری، اپلیکیشنها؛ یک بار همه را لیست کنید، معمولاً چند تایش را یادتان رفته |
| سرگرمی بچهها | ماهانه | اسباببازی، کلاس، کتاب |
| کمک به خانواده و خیریه | ماهانه | اگر منظم است، ثابت بنویسید |
دستهی هفتم: هزینههای سالانه که باید ماهانه شوند
این مهمترین بخش لیست است، چون هیچکدام از اینها در ماه عادی دیده نمیشوند و همهشان یک ماه بودجه را میترکانند.
- عید: عیدی، لباس، خوراک مهمانی، سفر. معمولاً بزرگترین خرج نامنظم سال.
- مدرسه و مهر: لوازم، لباس فرم، کتاب، ثبتنام. هزینههای مهر فهرست کاملش را دارد.
- تعمیرات خانه: لوله، پکیج، کولر، رنگ. سالی یک بار چیزی خراب میشود؛ فقط نمیدانید چی.
- لوازم خانگی: هر چند سال یکی از آنها عوض میشود. اگر یخچال ده سال کار کند، یعنی هر ماه یکصدوبیستم قیمت یک یخچال باید کنار برود.
- تمدید بیمه و عوارض: ثالث، بدنه، عوارض شهرداری.
- سفر سالانه.
روش برخورد با اینها ساده است: جمع تقریبی سال را حساب کنید، بر دوازده تقسیم کنید و هر ماه همان مبلغ را به یک حساب جدا بفرستید. وقتی عید یا تعمیر رسید، پولش هست. این همان چیزی است که در روشهای بودجهبندی به آن «صندوق ذخیره» میگویند و در مقایسهی روشهای بودجهبندی مفصلتر دربارهاش گفتهایم.
سهم تقریبی هر دسته از خرج ماه
عمداً در این مطلب مبلغ ننوشتهایم. هر عددی که امروز بنویسیم، چند ماه بعد گمراهکننده است. ولی نسبتها دیرتر عوض میشوند. این نسبتها برای یک خانوار متعارف شهری با اجاره، تقریباً صادق است:
| دسته | سهم تقریبی از کل خرج |
|---|---|
| مسکن و شارژ | ۳۰ تا ۴۵ درصد |
| خوراک و مصرفی خانه | ۲۰ تا ۳۰ درصد |
| رفتوآمد | ۵ تا ۱۰ درصد |
| قبضها و اینترنت | ۵ تا ۸ درصد |
| اقساط | ۰ تا ۱۵ درصد |
| سلامت و پوشاک | ۵ تا ۱۰ درصد |
| تفریح، مهمانی، اشتراک | ۵ تا ۱۰ درصد |
| ذخیره برای خرجهای سالانه | ۵ تا ۱۰ درصد |
کاربرد این جدول در انحرافهاست، نه در تطبیق دقیق. اگر مسکن شما شصت درصد است، هیچ صرفهجویی در خوراک جبرانش نمیکند و مسئله جای دیگری است. اگر خوراک چهل درصد شده و مسکن ندارید، احتمالاً سفارش غذا و خریدهای بینراهی زیر آن قایم شدهاند. اگر ردیف آخر صفر است، عید بعدی با قرض میگذرد.
چطور به عدد واقعی خانهی خودتان برسید
لیست بالا نقطهی شروع است. عدد واقعی را فقط با سه ماه ثبتکردن پیدا میکنید، و لازم نیست از اول کامل باشد.
ماه اول: فقط بنویسید
هر خرجی را همان لحظه که اتفاق میافتد بنویسید، با یکی از دستههای بالا. سعی نکنید چیزی را کم کنید. فقط ببینید. آخر ماه جمع هر دسته را کنار سهم تقریبی جدول بگذارید. تقریباً همیشه دو دسته غافلگیرتان میکند و تقریباً همیشه یکیشان «خریدهای بینراهی» یا «غذای بیرون» است.
ماه دوم: بودجه بنویسید
حالا برای هر دسته یک عدد بگذارید، ولی نه عدد آرمانی؛ عدد ماه اول منهای ده درصد. بودجهای که با واقعیت فاصلهی زیادی دارد، هفتهی دوم رها میشود.
ماه سوم: خرجهای سالانه را اضافه کنید
فهرست دستهی هفتم را با اعداد خودتان پر کنید، بر دوازده تقسیم کنید و به بودجهی ماهانه اضافه کنید. از این ماه به بعد، بودجهتان کامل است و میتوانید هر ماه را با ماه قبل مقایسه کنید. و اگر دو نفر خرج میکنید، مدیریت مالی خانواده گفته چطور خرج دو جیب در یک دفتر جمع میشود.
چیزی که لیست بهتنهایی حل نمیکند
لیست، برنامه است و فاکتور، واقعیت. فاصلهی این دو همان جایی است که بودجه میشکند، و برای دیدن این فاصله باید هر خرج همان لحظه ثبت شود. نه دفتر آخر هفته، نه جمعزدن آخر ماه؛ همان چند ثانیه سر صندوق یا توی تاکسی. اگر تا حالا ثبتکردن را شروع نکردهاید، آموزش مدیریت هزینههای شخصی کوتاهترین راه شروع است.
نرمافزار حسابداری شخصی جیبییار برای همین چند ثانیه ساخته شده. بهجای بازکردن اپ و تایپ و انتخاب دسته، یک جمله میگویید، مثلاً «هشتصد هزار تومان قبض برق» یا «پنجاه هزار تومان تاکسی»، و خرج با دستهی درست ثبت میشود. آخر ماه، سهم هر دسته را بدون هیچ محاسبهای میبینید و میتوانید با جدول بالا مقایسه کنید. جیبییار را برای اندروید دانلود کنید و از همین ماه، ماه اول را شروع کنید.
سوالهای پرتکرار
- چرا در این لیست مبلغ ننوشتهاید؟
- چون هر مبلغی که امروز بنویسیم، با نرخ تورم چند ماه بعد گمراهکننده است و از شهری به شهر دیگر هم خیلی فرق میکند. بهجای مبلغ، نسبتها را دادهایم که دیرتر عوض میشوند. عدد واقعی را فقط با یک ماه ثبتکردن خرجهای خانهی خودتان پیدا میکنید و همان عدد از هر میانگین کشوری برایتان مفیدتر است.
- اجاره یا قسط مسکن چند درصد از خرج ماه باید باشد؟
- توصیهی رایج جهانی حدود سی درصد است، ولی در بیشتر شهرهای بزرگ ایران، خانوارهای مستأجر عملاً بین سیوپنج تا چهلوپنج درصد خرج ماه را برای مسکن میدهند. اگر این سهم از پنجاه درصد گذشته، صرفهجویی در دستههای دیگر جبرانش نمیکند و مسئله جای دیگری است: جابهجایی، همخانه، یا افزایش درآمد.
- هزینههای سالانه مثل عید و تعمیرات را چطور در بودجهی ماهانه بیاورم؟
- جمع تقریبی سال را حساب کنید، بر دوازده تقسیم کنید و هر ماه همان مبلغ را به یک حساب جدا بفرستید. مثلاً اگر عید و مهر و تعمیرات و بیمهی ماشین روی هم چهلوهشت میلیون در سال میشود، هر ماه چهار میلیون کنار میرود. وقتی خرج رسید، پولش هست و ماهی که در آن اتفاق افتاده بودجهاش نمیشکند. این ردیف معمولاً پنج تا ده درصد خرج ماه است.
- خوراک و شوینده را چرا باید جدا ثبت کنم؟
- چون هر دو در یک خرید و از یک فروشگاه میآیند ولی رفتارشان فرق دارد. خوراک هر روز قابل تصمیمگیری است و شوینده هر دو سه ماه یک بار. اگر هر دو زیر یک دسته بروند، وقتی عدد این ماه بالا میرود نمیفهمید از گوشت بوده یا از پودر لباسشویی، و نمیدانید کجا را باید درست کنید. همین برای غذای بیرون هم صادق است: جدا از خوراک خانه ثبتش کنید.
- چند ماه طول میکشد تا بودجهی خانه دقیق شود؟
- حدود سه ماه. ماه اول فقط ثبت میکنید بدون هیچ تلاشی برای کمکردن، تا سهم واقعی هر دسته را ببینید. ماه دوم برای هر دسته بودجه مینویسید، نزدیک به عدد ماه اول، نه عدد آرمانی. ماه سوم خرجهای سالانه را تقسیم بر دوازده اضافه میکنید. از ماه چهارم، بودجهتان کامل است و هر ماه را میتوانید با ماه قبل مقایسه کنید.
مطالب مرتبط
- لیست خرید ماهانه خانه: فهرست کامل با مقدار برای ۱، ۲ و ۴ نفرلیست خرید ماهانه خانه با مقدار مشخص برای خانوار یک، دو و چهار نفره — خواربار، پروتئین، لبنیات، نان، روغن و غیرخوراکیها. بههمراه روش تبدیل این لیست به لیست واقعی خودتان و برآورد بودجهی آن.
- مقایسه روشهای بودجهبندی: ۵۰/۳۰/۲۰، پاکتی و صفرمحورسه روش محبوب بودجهبندی شخصی را مقایسه میکنیم — قاعده ۵۰/۳۰/۲۰، روش پاکتی و بودجه صفرمحور — تا ببینید کدام به سبک زندگی شما میخورد.
- کاهش قبض برق و گاز: چرا پلهای حساب میشود و چطور یک پله پایین بیاییمقبض برق و گاز پلهای حساب میشود؛ برای همین کمی مصرف بیشتر، مبلغ را چند برابر میکند. پلهها روی چه چیزی سوارند، کدام اقدام واقعاً پله را عوض میکند و کدام فقط حس خوب میدهد — و چطور قبض دوماهه را در بودجهی ماهانهتان جا بدهید.